Formula 1 İstanbul Park'a Neden Gelmiyor? Tesisin Dünü, Bugünü ve Yönetimsel Krizler
Formula 1, aktif olarak dünyada en çok takip edilen motor sporlarının başında geliyor. Öyle ki, sporun küresel hayran kitlesi her geçen gün artmaya devam ediyor. Türkiye de uzun yıllar boyunca bu devasa pazarın en aktif ve heyecan verici duraklarından biriydi. Ancak son yıllarda İstanbul Park sessizliğe büründü. Peki ama neden?
İstanbul Park'ın İnşası ve İlk Formula 1 Heyecanı
2003 yılında yarışların yapılacağı dev tesis olan İstanbul Park’ın temeli atıldı. İki yıl süren yoğun bir inşaat sürecinin ardından pist, 2005 yılında resmen açıldı. Beklenen an geldiğinde, 21 Ağustos 2005 tarihinde Türkiye Grand Prix adı altında ilk yarış düzenlendi ve bu tarihi yarışı McLaren takımının efsanevi Fin pilotu Kimi Raikkonen kazandı.
2005 ile 2011 yılları arasında aralıksız olarak Formula 1 takviminde yer alan İstanbul Park, 2020 ve 2021 yıllarında da yeniden bu heyecana ev sahipliği yaptı. Aslında bu yazıda kimin hangi yarışı kazandığına veya pist rekorlarının kimde olduğuna değinmek isterdim ancak asıl odaklanmamız gereken konu; Türkiye'nin neden artık Formula 1'i takvime dâhil edemediği.
FIA İstiyor, Ekonomi ve Yönetim Engelliyor
Şunu en başında belirteyim: Uluslararası Otomobil Federasyonu (FIA), İstanbul’da bir yarış organizasyonu yapmaya her zaman sıcak bakıyor. Ancak İstanbul Park’a bir türlü yarış verilememesinin ardında iki temel faktör yatıyor: Ekonomik sebepler ve pistin yönetimsel sorunları.
Intercity Dönemi ve Kaçırılan Fırsatlar
Ekim 2012 ile Mart 2024 tarihleri arasında pistin işletmeciliğini bir araç kiralama firması olan Intercity üstlendi. Ne yazık ki yarış, 2012 yılında ekonomik sebeplerden dolayı takvimden çıkarıldı ve takip eden uzun yıllar boyunca Türkiye Grand Prix’si düzenlenemedi. Her ne kadar bu süreçte Superbike Dünya Şampiyonası ve Dünya Rallikros Şampiyonası gibi organizasyonları ağırlasak da, F1 hasreti 2020 yılına kadar sürdü.
2020 Pandemi Takvimi ve "Buz Pisti" Krizi
2020 sezonunda Covid-19 pandemisi nedeniyle pek çok pist takvimden çıkarılınca, FIA yeni bir takvim oluşturmak için harekete geçti ve Türkiye Grand Prix’si 2020 Formula 1 takvimine eklendi. Ancak yarış öncesi yapılan alelacele asfalt yenileme çalışmaları, F1 araçlarının yol tutuşunu adeta yok etti.
Bu durum, sürücüler için adeta bir "buz pisti" deneyimi yarattı. 13-15 Kasım 2020 tarihinde düzenlenen ve 7. dünya şampiyonluğunu ilan ettiği yarışı kazanan İngiliz pilot Lewis Hamilton, pistin durumunu sert bir dille eleştirerek yapılan çalışmaları "para israfı" olarak nitelendirdi.
2021 yılında da Kanada ve Singapur yarışlarının iptal olmasıyla Türkiye, 8-10 Ekim tarihleri arasında yeniden takvime girdi. Bu yarışı ise Mercedes’in Fin pilotu Valtteri Bottas kazandı.
Türkiye Cumhuriyeti Tarihinin En Büyük Spor Tesisinde İhmaller
Intercity'nin işletme sürecinde, Türkiye Cumhuriyeti tarihinin en büyük spor tesisi olan İstanbul Park'ın amacı dışında kullanıldığı ve tabiri caizse "hor kullanıldığı" bilinen bir gerçek. Pistin asli amacı motor sporlarıyken tesis; otopark, hayvan barınağı ve jimnastik salonu gibi farklı amaçlara hizmet etti.
Türkiye Otomobil Sporları Federasyonu (TOSFED) Başkanı Eren Üçlertoprağı’nın açıklamaları, durumun vehametini gözler önüne serdi:
Padok alanı dâhil pistin birçok noktasına köpek mamaları bırakıldı.
Bölgedeki hayvan barınağından gelen köpekler padok alanlarına yerleşti.
Zaman tutma (time keeper) ekipmanları sökülüp götürüldü.
Padok alanını ve protokole giden üst geçitleri su bastı, binalar temizlenmeye bile tenezzül edilmedi.
Tüm bu ihmallerin ötesinde, en üzücü olanı ise millî sporcularımızın antrenman yapmak için piste alınmamasıydı. Sporcularımız, kendi ülkelerindeki bu devasa tesisi kullanamadıkları için yurt dışındaki pistlere büyük meblağlar ödeyerek gitmek zorunda bırakıldılar.
Haziran 2025: TOSFED Dönemi ve Yeni Umutlar
Haziran 2025 itibarıyla İstanbul Park’ın işletmesi nihayet TOSFED yönetimine geçti. Önceki işletmecinin Türk sporunun gelişimini ve ülke itibarını ikinci plana atarak tesisi getirdiği bu durumdan sonra, gözler yeni yönetimin atacağı adımlarda.
Peki, İstanbul’a Formula 1’in yeniden gelmesi ülkemize ne kazandırır?
Küresel PR: Ülkemizin dünya çapında benzersiz bir tanıtımı sağlanır.
Turizm ve Ekonomi: Yarışı izlemek için yurt dışından gelecek on binlerce seyirci, İstanbul’da konaklayarak spor ve turizm endüstrisine devasa bir döviz girdisi sağlar.
Yüksek Gelir Kapısı: Büyük bir uluslararası spor organizasyonuna ev sahipliği yapmanın doğrudan ve dolaylı maddi getirisi inanılmaz boyutlardadır.
F1 Pilotlarının Gözünden İstanbul Park 8. Viraj ve Ötesi
Yazıyı noktalamadan önce, dünyaca ünlü Formula 1 pilotlarının teknik yapısıyla saygı duyduğu İstanbul Park ve meşhur 8. viraj hakkındaki düşüncelerini hatırlayalım:
Lewis Hamilton: "Bu pistte sürüş yapmak inanılmaz. Burada tekrar bulunmak güzel. Yeni araçlarla İstanbul Park pistini deneyimlemek, özellikle de 8. virajı geçmek ilginç olacak."
Sebastian Vettel: "İstanbul Park birçok yanıyla ilgi çekici ama en fazla göze çarpan yanı 8. viraj. Çok fazla teknik gerektiren bir pist. Yeni jenerasyon araçlarla burada yarışmak eğlenceli olacak."
Kimi Raikkonen: "Geçmişte güzel anılar yaşadığım yer. Eğlenceli bir pist. Buraya tekrar gelmek harika. Her pilot için zorlu bir pist."
Pierre Gasly: "İstanbul Park, teknik ve keskin virajlarıyla eşsiz bir pist."
Max Verstappen: "İlginç ve güzel bir pistte mücadele edeceğiz. Sürüş yapmak için sabırsızlanıyorum. İstanbul Park’ın ünlü 8. virajını deneyimlemek harika olacak."
Jenson Button: "Pist, muazzam bir şehir olan İstanbul’a çok yakındı. Teknik olarak harika bir pistti. Çok değişik tipte dönüşler ve sektörlerin karışımıydı."
Charlie Whiting (Eski FIA F1 Yarış Direktörü): "Bence İstanbul Park dünyadaki en iyi pistlerden biriydi. Çok zorlayıcı yükseklik değişimleri ve kendine has virajları vardı. Şunu biliyorum ki tüm pilotlar orada yarışmayı sevdi."
Yazar: Vahdet Efe Sayın
Yorum Yap